راهکارهای مؤثر برای بهبود تمرکز دانشآموزان در کلاس درس
اگر نقص تمرکز دانشآموزان در کلاس درس تنها برای چند لحظه یا یکی دو روز باشد، میتوان آن را امری طبیعی دانست؛ اما زمانی که بیتوجهی به صورت مزمن و ادامهدار ظاهر شود، میتواند پیامدهای منفی و بلندمدتی بر روند یادگیری دانشآموزان داشته باشد.
با در نظر گرفتن این موضوع، در ادامه به بررسی راهکارهایی کاربردی برای افزایش تمرکز، یادگیری بهتر و مشارکت فعالتر یادگیرندگان جوان در کلاس درس میپردازیم.
1. توجه به رده سنی دانشآموزان
دامنه توجه دانشآموزان در سنین مختلف متفاوت است. پس از مشخص کردن میانگین تمرکز هر گروه سنی، لازم است محتوای آموزشی و فعالیتهای کلاسی به گونهای طراحی شوند که حداکثر میزان تمرکز را ایجاد کنند.
2. استفاده از فعالیتهای گروهی
تحقیقات نشان میدهد فعالیتهای گروهی کوچک نقش مؤثری در افزایش تمرکز دانشآموزان دارند. طبق مطالعهای که در سال 2016 توسط کالج معلمان دانشگاه کلمبیا انجام شد، دانشآموزان در فعالیتهای گروهی نسبت به فعالیتهای انفرادی تمرکز بالاتری از خود نشان دادند.
3. تدریس در بازههای کوتاهتر
همان پژوهش نشان داد حدود 25٪ از کلاسهایی که بیش از 17 دقیقه تدریس مداوم داشتند، با کاهش تمرکز دانشآموزان همراه بودند. ذهن کودکان معمولاً پس از حدود 10 دقیقه شروع به سرگردانی میکند.
برای حل این مشکل، پیشنهاد میشود محتوای آموزشی به بخشهای کوتاهتر تقسیم شود و فعالیتهای بزرگ به چند فعالیت کوچکتر و هدفمند تبدیل شوند.
4. استراحتهای ذهنی کوتاه (Brain Break)
اختصاص زمانهای کوتاه برای استراحت ذهنی میتواند تمرکز را به شکل محسوسی افزایش دهد. به طور کلی، 3 تا 5 دقیقه استراحت کوتاه به مغز فرصت میدهد تا مجدداً خود را تنظیم کرده و برای ادامه یادگیری آماده شود.
5. فعالیتهای کوتاه و پیوسته
پس از پایان هر فعالیت، بهتر است بلافاصله فعالیت کوتاه دیگری در نظر گرفته شود. بیکار ماندن دانشآموز یکی از مهمترین عوامل کاهش تمرکز در کلاس درس محسوب میشود.
توجه به رده سنی و دامنه توجه دانشآموزان
دامنه توجه و میزان تمرکز دانشآموزان در سنین مختلف یکسان نیست. هرچه سن دانشآموزان کمتر باشد، توانایی آنها برای تمرکز طولانیمدت نیز محدودتر است. بنابراین، معلم و طراح آموزشی باید پس از شناسایی میانگین توان تمرکز هر گروه سنی، محتوای آموزشی و نوع فعالیتهای کلاسی را متناسب با همان گروه طراحی کند تا حداکثر میزان تمرکز و یادگیری مؤثر در کلاس درس به دست آید.
آشنایی با دامنه توجه تقریبی در سنین مختلف، به معلمان کمک میکند تا زمان تدریس مستقیم، مدت فعالیتها و زمان استراحتهای کوتاه (brain break) را بهتر برنامهریزی کنند.
| مقطع تقریبی تحصیلی | دامنه توجه تقریبی (دقیقه) | پیشنهاد برای طراحی فعالیت آموزشی |
|---|---|---|
| اوایل دبستان | 10 تا 12 دقیقه | تدریسهای خیلی کوتاه، استفاده از تصویر، بازی و حرکت در کلاس |
| اواسط دبستان | 12 تا 15 دقیقه | ترکیب توضیح شفاهی با فعالیتهای گروهی کوتاه و پرسش و پاسخ |
| پایان دبستان | 15 تا 20 دقیقه | کارگروهی، پروژههای کوچک، حل مسئله و مشارکت فعال در کلاس |
| اوایل متوسطه اول | 20 تا 25 دقیقه | بحث گروهی، کار گروهی ساختارمند، استفاده از مثالهای واقعی و کاربردی |
دامنه توجه دانشآموزان: راهنمای سنی
پیشدبستانی و اوایل دبستان (7-8 سال)
10-12 دقیقه
بهترین زمان برای تمرکز در این سنین حدود 10 تا 12 دقیقه است. فعالیتها باید کوتاه، جذاب و همراه با حرکت باشند.
اواسط و اواخر دبستان (9-12 سال)
12-20 دقیقه
توانایی تمرکز تا حدود 12 تا 20 دقیقه افزایش مییابد. میتوان از فعالیتهای گروهی و پرسش و پاسخ بیشتر استفاده کرد.
دوره متوسطه (13-16 سال)
20-30 دقیقه
در این سنین، دامنه توجه به 20 تا 30 دقیقه میرسد. دانشآموزان قادر به درک مفاهیم پیچیدهتر و انجام فعالیتهای تحلیلی هستند.
- ارائه کلاسهای حضوری مطابق با استانداردهای وزارت آموزش و پرورش همراه با اساتید تراز اول و پشتیبانی و مشاوره حرفهای


